Techniczne

Co to jest resurs UTB?

Każda maszyna użytkowana przez człowieka wymaga wykonywania okresowych przeglądów. Ten obowiązek nie omija także różnego rodzaju wind osobowych definiowanych jako Urządzenia Transportu Bliskiego, czyli UTB. Od dobrego funkcjonowania takiej windy zależy bezpieczeństwo jego użytkowników. W porę wykryta usterka może ocalić komuś zdrowie, a nawet życie. Można zapobiec tragedii, dlatego należy dbać o systematyczne wykonywanie przeglądów. Windy osobowe jako urządzenia transportu bliskiego powinny być poddawane badaniom okresowym, eksploatacyjnym, oraz w miarę potrzeb powypadkowym lub poawaryjnym. Jeśli chodzi o tego typu urządzenia robienie okresowych przeglądów jest regulowane przez prawo, a dokładniej mówiąc rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii dotyczące warunków technicznych dozoru technicznego. Również Urząd Dozoru Technicznego uchwalił wytyczne, które zobowiązują właścicieli dźwigów osobowych do wykonywania regularnych badań technicznych. 

Jak należy odpowiednio zadbać o bezpieczeństwo dźwigów UTB?

Ocenia się, że w naszym kraju zamontowanych jest około 100 tysięcy dźwigów osobowych. Część z nich zostały zamontowane już po wejściu Polski do Unii Europejskiej, dzięki czemu są zgodne z obecnymi przepisami bezpieczeństwa. Jednakże mimo wszystko około połowa ich nie spełnia najważniejszych regulacji bezpieczeństwa. Największym kłopotem są wieżowce wzniesione w latach 70, ponieważ ich stan techniczny wymaga dużo napraw, a dźwigi osobowe nie są priorytetem. Właściciele tych bloków nie są chętni do wymiany wind, a swoje decyzje argumentują tym, że przecież działają one bezproblemowo od wielu lat. Na pewno nie jest to rozsądne działanie jeśli chodzi o zdrowie i życie użytkowników. Stając naprzeciw temu zagadnieniu Minister Przedsiębiorczości i Technologii zaktualizował przepisy w sprawie eksploatacji urządzeń podlegającym przepisom dozoru technicznego. Nałożono obowiązek robienia przeglądów technicznych aby ocenić stan funkcjonowania dźwigu. 

Dlaczego dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą posiadać resurs?

Według definicji resurs jest okresem zdolności użytkowej, czyli inaczej mówiąc jest to obligatoryjny przegląd specjalny dźwigu, który ma pewną ważność. Po przekroczeniu określonego terminu trzeba ponownie zlecić sporządzenie oceny stanu technicznego. W przypadku dźwigów właściwościami branymi pod uwagę są intensywność eksploatowania, oraz obciążenie jakim Poddaje się dźwig. Warto pamiętać, że resurs jest przeglądem specjalnym ,który powinien być wykonany przez odpowiedniego eksperta. Istotną kwestią jest również to, że taki dźwig porusza się w szybie, który też powinien podlegać odpowiednim kontrolom. Z tego powodu osoba, która będzie robiła resurs UTB powinna mieć stosowne uprawnienia budowlane. Przegląd specjalny wind może być robiony przez przedstawiciela producenta, ale koniecznie musi on posiadać odpowiednie uprawnienia. 

Co obejmuje przegląd specjalny dźwigu UTB?

To jaki powinien być zakres przeglądu specjalnego Urządzeń Transportu Bezpośredniego określa instrukcja dołączona przez producenta. Zdarza się, że w instrukcji nie ma takich danych, w takiej sytuacji należy kierować się odpowiednimi normami, specyfikacjami technicznymi, oraz aktualną wiedzą techniczną. Istotne jest aby taki przegląd specjalny obejmował swoim zakresem najważniejsze podzespoły, które mają wpływają na bezpieczne korzystanie z windy. O jakie dokładnie części chodzi? Są to przede wszystkim:

  • cała konstrukcja nośna, czyli dokładniej mówiąc jest to szyb, rama kabiny, rama wciągarki, ale także prowadnice,
  • mechanizm napędowy który składa się z liny, mocowania lin, i wciągarka,
  • układ elektryczny – instalacja w szybie, aparatura odpowiadająca za sterowanie urządzeniem,
  • układ hydrauliczny czyli przewody, siłowniki, a także agregat hydrauliczny
  • odpowiadające za bezpieczną pracę dźwigu czyli np. system alarmowy.

Taki przegląd specjalny dźwigów UTB musi być zwieńczony sporządzeniem odpowiedniego sprawozdania, w którym opisany jest wynik przeglądu, dane osób odpowiedzialnych, termin następnego przeglądu, a także kryteria oceny. 

Profilaktyka jako podstawa bezpieczeństwa dźwigów UTB

Jak w przypadku wielu sprzętów mechanicznych, tak również jeśli chodzi o dźwigi UTB bardzo ważna jest profilaktyka. Wiele awarii można wcześniej znaleźć i naprawić, co znacznie zwiększy bezpieczeństwo takich urządzeń. Niestety, jeśli chodzi o windy z lat 70 problem jest poważniejszy, ponieważ takie mało dokładne przeglądy mogą być niewystarczające i nie wykryją wszystkich awarii. Urząd Bezpieczeństwa Technicznego kontroluje stan techniczny w miarę możliwości likwidując pojawiające się usterki i wymieniając zużyte części. Niestety, jeśli chodzi o aparaturę sterową sytuacja może być znacznie trudniejsza. Zbudowana jest ona z podzespołów, których funkcjonalność po 40 latach jest zdecydowanie ograniczona. Jedynym rozwiązaniem często jest wymiana jej, co poprawi bezpieczeństwo całego dźwigu. 

Stare dźwigi – jakie niosą za sobą zagrożenia?  

Obecnie technika poszła do przodu, także jeśli chodzi o dźwigi osobowe. Stare mechanizmy znajdujące się w blokach nie mają niektórych zabezpieczeń, które znajdują się w tych nowocześniejszych modelach. Trzeba pamiętać, że te starsze modele nie posiadają drzwi kabinowych. Ponadto taki dźwig nie ma zabezpieczeń przed zbyt szybką jazdą w górę, a także właściwych zabezpieczeń przed niechcianymi ruchami kabiny. Co istotne nie ma tu także łączności głosowej z serwisem, a także drzwi przystankowe nie posiadają kontroli zaryglowania. Są to braki których nie da się zupełnie zlikwidować.

Jedynym rozwiązaniem jest wymiana całego urządzenia, ale jest to bardzo kosztowna inwestycja. Kolejnym ubytkiem jest także niewielka dokładność jeśli chodzi o stawanie na przystankach. Zazwyczaj taka kabina nie trafia w poziom piętra i tworzy się próg, który staje się trudny do pokonania zwłaszcza dla ludzi na wózkach inwalidzkich i starszych. Dźwigi z lat 70 muszą być co jakiś czas reperowane, a zniszczone części wymieniane, ale trzeba pamiętać, że nigdy nie będą one działały tak jak nowe. Dlatego niezbędne jest regularne robienie przeglądów technicznych oraz stały kontakt z serwisem. Trzeba wtedy bezwzględnie stosować się do zaleceń wydanych przez specjalistów. Oczywiście wraz z upływem lat tego typu problem będzie narastał, więc w dłuższej perspektywie niezbędna będzie wymiana całego urządzenia.